Afzuiging reinigen in werkplaats en productie

Afzuiging reinigen: welke soorten kom je tegen in werkplaats en productie?

Niet elke afzuiginstallatie is hetzelfde. Het type bepaalt welke vervuiling je aantreft en hoe je hem aanpakt.

Vlakbij de bron is de concentratie het hoogst. Volandis adviseert voor de metaalbewerking een flexibel afzuigsysteem dicht op het werk. Juist die korte, flexibele delen en de eerste meters kanaal erachter vervuilen het snelst. De bredere sectoraanpak, inclusief legionella bij koeltorens, staat in de gids over afzuigkanalen in fabrieken.

Waarom afzuiginstallaties reinigen meer is dan schoonmaken

Een afzuiging is een beschermingsmaatregel. Zakt de luchtsnelheid in de kanalen door aanslag of een vol filter, dan neemt de vangkap minder mee en blijft het stof in de ademzone van de medewerker hangen.

• Blootstelling: voor inert stof gelden volgens Volandis grenswaarden van 10 mg/m3 inhaleerbaar en 5 mg/m3 respirabel (8 uur tijdgewogen gemiddelde). Een afzuiging die niet meer goed werkt, maakt het lastiger daaronder te blijven.
• Schone lucht toevoeren: Arbobesluit art. 4.5 bepaalt dat bij afvoer van verontreinigde lucht tegelijk voldoende schone lucht wordt toegevoerd. Een afzuiging die veel lucht wegtrekt, heeft dus een werkende toevoer nodig.
• Bedrijfsklaar: het Arboportaal adviseert stoffilters regelmatig te vervangen en de kanalen schoon te maken. Dat is advies, geen wettelijke termijn.

Wat de wet wel en niet letterlijk voorschrijft over ventilatie lees je in de uitleg over de wettelijke plicht voor luchtkanalen.

Brandbaar stof in stofafzuiging: wat betekent dat voor je werk?

Veel stof dat in productie vrijkomt, is brandbaar: denk aan houtstof, meel en suiker. Opgehoopt in een kanaal of filter wordt het een risico zodra het opwervelt.

• TNO noemt in een memo voor de bakkerijsector dat een stofexplosie pas mogelijk is bij meer dan 60 g/m3 fijn stof, zoals meel, bloem of suiker. Juist bij het losmaken van aanslag kun je zo'n wolk lokaal maken.
• Voor de houtverwerkende industrie wijst Brandveilig.com op explosiegevaar door fijn houtstof, met aandacht voor afzuiginstallaties, vonkdetectie en ATEX.
• In EX-zones is volgens TNO een industriële, ATEX 114 gecertificeerde stofzuiger noodzakelijk.
• TNO en het Belgische Alimento raden perslucht af voor schoonmaken in bakkerijen, omdat je stof daarmee in de lucht blaast.

Belangrijk: gebruik in een ATEX-zone alleen apparatuur die daarvoor geschikt en gecertificeerd is. Of een machine of afzuigunit uit het assortiment van Lamers geschikt is voor jouw zone, vraag je vooraf na bij Lamers. Ga daar nooit vanuit. Voor bakkerijen is er een aparte gids over meelstof in bakkerijkanalen.

Hoe vaak test of reinig je lokale afzuiging?

In Nederland staat geen vaste reinigingstermijn voor werkplaatsafzuiging in de wet. EN 15780, de Europese norm voor de reinheid van ventilatiesystemen, geldt niet voor industriële procesinstallaties. Je planning baseer je daarom op metingen, vervuiling en het advies van de fabrikant van de installatie.

Ter vergelijking kun je kijken naar het Verenigd Koninkrijk. De HSE vraagt daar dat lokale afzuiging minimaal elke 14 maanden grondig wordt onderzocht en getest, en dat het verslag 5 jaar wordt bewaard. Dat is Britse regelgeving en geldt niet in Nederland, maar het is een bruikbare maatstaf voor een eigen onderhoudsplan.

Stofafzuiging schoonmaken: aanpak in vijf stappen

De aanpak hieronder is praktijkadvies. Pas hem aan op het stoftype, de installatie en de veiligheidsinstructies van de locatie.

1. Risico vooraf bepalen: welk stof, is het brandbaar, geldt er een EX-zone? Daar volgt je keuze van apparatuur uit.
2. Uitschakelen en afsluiten: installatie en machine uit, deel afsluiten zodat stof niet de hal in gaat. Met de middelen om afsluitkappen luchtkanaal houd je het te reinigen deel onder onderdruk.
3. Bron eerst: vangkap, afzuigarm en slang reinigen of vervangen, daar zit de meeste aanslag.
4. Kanalen per traject: met een roterende borstel via de luiken, droog en zonder stof op te blazen.
5. Filter en ventilator: volgens het voorschrift van de fabrikant, daarna een functietest en foto's voor het dossier.

Heeft de installatie lange horizontale trajecten zonder luiken, plaats dan eerst extra inspectieluiken. Daarmee voorkom je dat je vuil een kanaal verder in duwt.

Welke apparatuur van Lamers past bij afzuigkanalen?

Voor de ronde en vierkante kanalen achter een afzuigpunt zoek je apparatuur die stof losmaakt zonder het de ruimte in te blazen. In het assortiment luchtkanaal reinigen gereedschap van Lamers vallen daarvoor vooral deze opties op:

Met een DC4 kanaalreiniger bereik je lange trajecten vanaf één luik. Voor plakkerige procesaanslag helpt het om luchtkanaal borstel: een agressievere Tynex-borstel maakt meer los dan een zachte. Lamers heeft daarnaast categorieën als industriezuigers en olienevel- en spanenzuigers, die bij werkplaatsen vaak ook ter sprake komen.

Keukenafzuiging en werkplaatsafzuiging: niet hetzelfde

Keukenafzuiging in horeca of een bedrijfsrestaurant lijkt op procesafzuiging, maar het hoofdprobleem is vet en daarvoor zijn eigen regels en meetmethoden. Lees daarvoor de gids over hoe je vet uit keukenafzuiging verwijderen. Comfortventilatie met luchtbehandelingskast en roosters behandel je weer anders: zie hoe je een compleet ventilatiesysteem schoonmaken.

Fictief voorbeeld: een installateur onderhoudt bij een meubelmaker de houtstofafzuiging en bij een kantoor de ventilatie. Bij de meubelmaker begint hij met de vraag naar de EX-zone en houdt hij het stof binnen het afgesloten kanaal. Bij het kantoor ligt de nadruk op filters en roosters. Zelfde vak, ander risico, andere voorbereiding.

Bied je dit als dienst aan, lees dan ook de pagina voor installateurs die kanalen reinigen. Vragen over de juiste machine of zone-geschiktheid? Neem offerte luchtkanaal reiniger op.