Mechanische ventilatie reinigen: kanalen, box en ventielen

Welke onderdelen horen bij het reinigen van mechanische ventilatie?

Bij mechanische afvoer zuigt een ventilatiebox lucht af via ventielen in keuken, badkamer en toilet; verse lucht komt via roosters binnen. Elk onderdeel vervuilt op zijn eigen manier en heeft een eigen onderhoudsritme.

Het verschil met balansventilatie is dat daar ook toevoerkanalen en een warmtewisselaar in zitten. Dat behandelen we apart bij WTW-systeem schoonmaken.

Waarom MV-kanalen vervuilen en wanneer je ingrijpt

Afvoerlucht uit keuken en badkamer bevat stof, vocht en vetdeeltjes. Een deel daarvan zet zich af op de kanaalwand. De EPA wijst erop dat veel stof aan de wand blijft hechten, waardoor het niet vanzelf verdwijnt. Het RIVM noemt onderhoud van het systeem en regelmatige reiniging van filters en roosters van belang, omdat voldoende ventilatie ophoping van stoffen binnen voorkomt.

Concrete signalen om de kanalen te laten reinigen, volgens de EPA:

• zichtbare schimmel in of bij de kanalen;
• ongedierte in het kanaalsysteem;
• overmatig stof dat uit de ventielen komt.

Daarnaast is het verstandig om bij een vervangen ventilatiebox of na een verbouwing direct de kanalen mee te nemen. Milieu Centraal meldt dat in bijna een op de vijf woningen vocht of schimmel speelt en dat er binnen vaak meer fijnstof is dan buiten. Een goed werkende afvoer helpt daartegen.

Mechanische ventilatie in kantoren, hotels en scholen

In utiliteitsgebouwen draait mechanische afzuiging vaak de hele dag, met veel meer ventielen en langere kanalen. De verantwoordelijkheid ligt dan bij de werkgever of gebouweigenaar. Arbobesluit artikel 6.2 vraagt voldoende niet-verontreinigde lucht, een installatie die altijd bedrijfsklaar is en signalering van storingen als dat voor de gezondheid nodig is.

Voor de reinheid zelf noemt een vakartikel over EN 15780 voor middel-risicogebouwen zoals kantoren, hotels en scholen een stofgrens onder 3,0 g/m², met maximaal 4,5 g/m² in secundaire kanalen. De norm zelf is in die bron niet ingezien; zie EN 15780 voor de achtergrond.

• Hotels: elke kamer heeft een eigen afzuigpunt, dus het aantal ventielen loopt snel op. Zie badkamerafzuiging in hotels.
• Kantoren: afzuiging in toiletgroepen, pantry's en archieven. Zie kantoorkanalen schoonmaken.
• Scholen: het programma Frisse Scholen vraagt periodiek technisch en hygiënisch onderhoud van klimaatinstallaties.

Mechanische ventilatie reinigen: kosten volgens prijsbronnen

Prijzen voor het reinigen van mechanische ventilatie verschillen sterk tussen een woning en een bedrijfspand. De bedragen hieronder komen van prijsvergelijkers en een reinigingsbedrijf; ze zijn indicatief en gaan over uitbesteden.

Fictief rekenvoorbeeld. Een installateur onderhoudt voor een woningbeheerder een complex van 40 woningen met mechanische afvoer. Bij de Werkspot-indicatie van 150 tot 250 euro per woning kost een uitbestede reinigingsronde 6.000 tot 10.000 euro. Komt die ronde elke acht jaar terug in meerdere complexen, dan wordt eigen apparatuur een serieuze optie. Een breder overzicht staat bij prijzen voor ventilatiekanalen reinigen.

Welke apparatuur past bij MV-kanalen?

Kanalen van mechanische ventilatie verschillen sterk in diameter, materiaal en aantal bochten. Meet daarom altijd eerst de diameter en de lengte van het langste traject. Daarna kies je de machine.

Voor woningkanalen is luchtkanaal reinigen met boormachine vaak de eerste stap. Bij veel bochten werk je met perslucht kanaalreiniging, en voor hoofdkanalen met DC4 luchtkanaal reiniger voor reinigingsbedrijven. Kies de borstel op het kanaalmateriaal; de EPA adviseert zachte borstels voor plaatstaal en kanaalplaat. Alle opties vergelijk je bij ventilatiekanalen reinigen gereedschap, en de borstels zelf bij ventilatiekanaal borstel.

Zo pak je het reinigen van een MV-systeem aan

Een vaste volgorde voorkomt dat je stof in een schoon deel terugblaast. Deze aanpak werkt voor zowel een woning als een kantoorvleugel.

1. Zet de ventilatiebox uit en noteer per ruimte de stand van elk ventiel.
2. Haal de ventielen los en reinig ze apart.
3. Inspecteer de kanalen met een camera, zodat je weet waar het vuil zit en hoe het traject loopt.
4. Sluit open eindpunten af met schuimkappen en zet het kanaal onder onderdruk, via de box-aansluiting of een afzuigunit met HEPA.
5. Borstel of blaas elk kanaal vanaf het ventielpunt richting de afzuiging.
6. Controleer met de camera, plaats de ventielen terug in de oude stand en zet de box weer aan.
7. Leg vast wat je hebt gedaan, met foto's voor en na.

De algemene hoe kan ik mijn luchtkanalen schoonmaken beschrijft elke stap uitgebreider. Voor het afsluiten heb je onderdruk en HEPA bij kanaalreiniging nodig.

Zelf doen of een installateur: waar ligt de grens bij MV?

Voor de gebruiker van een woning is de grens helder: roosters en ventielen zelf, box en kanalen door een vakman. Milieu Centraal noemt het reinigen van de kanalen werk om uit te besteden. Voor een technische dienst of installatiebedrijf ligt de grens anders, want die heeft de kennis en kan apparatuur aanschaffen.

Voor woningeigenaren en beheerders bestaat het keurmerk Ventilatiekeur, waarbij onderhoud, werking en prestaties van mechanische afvoer en balansventilatie worden gecontroleerd en vastgelegd. Dat helpt bij het kiezen van een vakbedrijf. Meer over de afweging lees je bij zelf luchtkanalen reinigen, en hoe vaak het moet bij ventilatiekanalen reinigen hoe vaak. Wil je als installateur weten welke set bij jouw werk past, neem dan Lamers contact op.