Normen voor luchtkanaalreiniging: EN 15780, VDI 6022 en NVRL

Welke normen en regels gelden voor reine luchtkanalen?

Het overzicht hieronder zet de kaders naast elkaar. Let op de kolom status: een deel van de bekende documenten is recent vervangen.

Daarnaast bracht ISSO in 2010 een publicatie uit over kwaliteitseisen voor luchtkanaalsystemen in woning- en utiliteitsbouw, en geeft Eurovent in aanbeveling REC 6/7 praktische eisen voor inspectieopeningen en reinigingsmethoden.

EN 15780:2025: wat is er veranderd ten opzichte van 2011?

EN 15780 is de Europese norm voor de reinheid van ventilatiesystemen. De herziene versie verscheen eind juli 2025 bij de Noorse en Britse norminstituten; in Duitsland verscheen DIN EN 15780:2026-07 van 49 pagina's, die de uitgave uit 2012 vervangt.

• Bereik: nieuwe en bestaande systemen, met of zonder airconditioning, over de hele levensduur.
• Keukenafzuiging: de nieuwe versie breidt de toepassing uit naar afzuigsystemen van bedrijfskeukens.
• Uitzonderingen: industriële, medische en laboratoriumfaciliteiten vallen erbuiten, net als industriële procesinstallaties.
• Bijlage A: informatieve tabellen met reinheidsklassen (A.1), inspectie-intervallen per klasse in maanden (A.2), acceptabele reinheidsniveaus (A.3) en eisen voor nieuwe kanalen (A.4).

Volgens reinigingsbedrijf Hamster Cleaning staan er voor het eerst richtlijnen in voor vetdikte in commerciële keukenafzuiging. Dat is een secundaire bron; de exacte tekst lees je in de norm zelf, die je bij NEN of een ander normeninstituut koopt.

Reinheidsklassen en stofgrenzen volgens vakpublicaties

De grenswaarden voor stof op de kanaalwand worden veel aangehaald, maar komen in de bronnen op deze site uit vakpublicaties en niet uit de normtekst zelf. Gebruik ze als richtlijn en check de norm voor een contract.

Hetzelfde vakartikel noemt een risicobeoordeling elke twee jaar en jaarlijks in hoog-risicogebouwen zoals ziekenhuizen en laboratoria. Hoe je dat in een planning giet, lees je bij ventilatiekanalen reinigen hoe vaak. Voor kantoren werkt de pagina over ventilatie in bedrijfspanden dit verder uit.

VDI 6022: hygiëne-inspecties van luchtbehandeling

VDI 6022 Blatt 1 is een Duitse richtlijn met hygiëne-eisen voor planning, uitvoering en bedrijf van luchtbehandelingsinstallaties. Het doel is lucht die gezondheidskundig onbedenkelijk is. Het is geen Nederlandse wet, maar je kunt haar als hygiënekader in een onderhoudscontract opnemen.

• Interval: hygiëne-inspectie elke twee jaar bij installaties met luchtbevochtiging, elke drie jaar zonder (TÜV Süd).
• Eerste inspectie: voor ingebruikname, na een grote wijziging of als de installatie nooit is geïnspecteerd (TÜV Nord).
• Inhoud: beoordeling van vervuiling in de kanalen en microbiologisch onderzoek van toevoer- en referentielucht.
• Onafhankelijkheid: Eurofins adviseert reiniging en hygiëne-inspectie te scheiden.

In ziekenhuizen komt daar de verplichting van een luchtbeheersplan voor operatiekamers bij. Meer daarover bij luchtkanaalreiniging voor ziekenhuizen.

NVRL-keurmerk en vetgrenzen voor keukenafzuiging

Het Nederlands Verbond Reinigingsspecialisten Luchtbehandelingssystemen (NVRL) stelde met TNO een keurmerkregeling op voor de reinheid van luchtbehandelingssystemen. De nadruk ligt op vet in keukenafzuiging van horeca, ziekenhuizen, verzorgingshuizen en kantoren, en op industrie.

Een wettelijke reinigingsfrequentie voor horeca bestaat niet, zegt KHN, maar brandverzekeraars eisen wel regelmatig onderhoud. Rabobank adviseert minimaal een keer per jaar, bij een frituurrestaurant twee keer. De praktijk staat bij afzuigsysteem schoonmaken.

Wettelijke eisen: Arbobesluit en Bbl

Waar de normen meetbare grenzen geven, leggen de wetten de plicht vast. De belangrijkste artikelen op een rij:

• Arbobesluit art. 6.2: voldoende niet-verontreinigde lucht op de arbeidsplaats (lid 1), installaties altijd bedrijfsklaar (lid 2), signalering van storingen als dat voor de gezondheid nodig is (lid 4) en koppeling aan het Bbl (lid 6). Let op: artikel 6.4 gaat over het weren van zonlicht, niet over ventilatie.
• Arbobesluit art. 4.5: wie verontreinigde lucht afvoert, moet tegelijk voldoende schone lucht toevoeren.
• Arbobesluit art. 4.87b: maatregelen tegen legionella bij luchtbevochtiging, met risicoanalyse en beheersplan.
• Bbl art. 3.67 tot en met 3.73: bijna elk bestaand bouwwerk heeft een ventilatievoorziening die gezondheidsschade voorkomt.
• Bbl art. 4.122 tot en met 4.132: ventilatie-eisen voor nieuwbouw, met NEN 1087 voor de capaciteit.
• Bbl art. 3.143: elk klaslokaal in basis-, voortgezet en speciaal onderwijs heeft een CO2-meter.

Voor scholen sluit het programma Frisse Scholen hierop aan; zie frisse lucht in klaslokalen.

Wat zeggen de normen over de reinigingsmethode zelf?

Naast reinheidsgrenzen geven richtlijnen ook eisen aan de manier van werken. Die bepalen welke apparatuur je nodig hebt.

• Bereikbaarheid: Eurovent noemt inspectieopeningen hoogstens 10 m uit elkaar of na niet meer dan twee bochten van 45 graden of meer, en bij kanalen boven 500 mm een luik van minimaal 500 x 400 mm.
• Droog of nat: droge methoden volstaan meestal voor toevoer en algemene afvoer, voor bedrijfskeukens zijn natte methoden nodig.
• Onderdruk: elk te reinigen deel continu onder onderdruk, met HEPA 99,97 procent bij 0,3 µm als de afzuigunit binnen uitblaast.
• Verificatie: reinheid aantonen met een oppervlaktevergelijking of de gravimetrische NADCA vacuümtest.

Voor roterend borstelen in kanalen van 100 tot 600 mm tot 30 m diep is DC4 luchtkanaal reiniger voor reinigingsbedrijven gemaakt; voor smalle kanalen met bochten het perslucht kanaalreiniging. Afsluiten en onderdruk regel je met afsluitballon ventilatiekanaal en een afzuigunit. Het totaaloverzicht staat bij ventilatiekanalen reinigen gereedschap.

Van normen luchtkanaalreiniging naar een onderhoudsplan

Een norm is pas nuttig als je hem vertaalt naar je eigen gebouw. Deze vijf stappen helpen daarbij:

1. Bepaal per installatie welk kader leidend is: EN 15780 voor algemene ventilatie, VDI 6022 bij luchtbehandeling met hygiëne-eisen, NVRL bij keukenafzuiging.
2. Kies een reinheidsklasse die past bij het gebruik van het gebouw.
3. Leg inspectie-intervallen vast en wie inspecteert.
4. Beschrijf de werkmethode en de verificatie, zoals in de luchtkanalen professioneel schoonmaken.
5. Archiveer rapporten, foto's en meetwaarden voor verzekeraar en auditor.

Twijfel je welke machine bij jouw eisen past, dan kun je Lamers contact bij Lamers.