Ventilatiesysteem reinigen: van luchtbehandelingskast tot rooster

Ventilatiesysteem reinigen: welke onderdelen horen erbij?

Een centraal systeem in een bedrijfspand heeft meer delen dan een woningunit, en elk deel vraagt een eigen aanpak. Gebruik dit overzicht voor je werkomschrijving.

Werk je vooral in woningen of kleine panden met een ventilatiebox, dan is de aanpak eenvoudiger. Daarover gaat de gids over hoe je MV-systemen schoonmaken. Voor balansventilatie met een warmtewisselaar lees je meer over hoe je een WTW-systeem schoonmaken.

Luchtbehandelingskast reinigen: het hart van het systeem

De LBK zuigt buitenlucht aan, filtert, verwarmt of koelt die en blaast hem het gebouw in. Alles wat hier achterblijft, reist mee. Daarom begint een goede inspectie bij de kast.

• Filtersectie: controleer of filters goed in hun frame aansluiten. Een slecht passend filter laat stof ernaast door, recht de kanalen in.
• Ventilatorsectie: stof op de schoepen en de bodem is een teken dat er al langere tijd vuil passeert.
• Koel- en bevochtigingssectie: vocht plus stof is een voedingsbodem. Het RIVM noemt luchtbevochtigers en centrale luchtbevochtiging in de richtlijn legionellose als mogelijke bron. Werkgevers moeten bij luchtbevochtiging maatregelen nemen volgens Arbobesluit art. 4.87b, met een risicoanalyse en een beheersplan.
• Warmteterugwinning: een wiel of batterij met dichte lamellen houdt stof vast. Volg het reinigingsvoorschrift van de fabrikant van de installatie.

Milieu Centraal wijst erop dat bij vervuilde filters schimmels en bacteriën kunnen worden meegeblazen en dat een vervuild filter meer weerstand geeft. Het grootste risico daarvan is onderventilatie: minder verse lucht dan ontworpen.

Inspectieluiken: zonder toegang geen schoon ventilatiesysteem

Je kunt alleen reinigen wat je kunt bereiken. De aanbeveling Eurovent REC 6/7 (1999) geeft hiervoor bruikbare maten die veel vakmensen nog als referentie gebruiken:

• inspectieopeningen maximaal 10 meter uit elkaar, of niet meer dan twee bochten van 45 graden of meer tussen twee openingen;
• bij kanalen groter dan 500 mm een luik van minimaal 500 x 400 mm;
• openingen aan beide zijden van kleppen, batterijen, WTW, dempers, filters en ventilatoren.

Ontbreken die luiken, dan is plaatsen van extra hersluitbare inspectieluiken vaak de eerste stap. Danduct Clean levert hersluitbare inspectieluiken en kleine toegangsluiken als accessoire. Een tip uit de praktijk: noteer bij de eerste ronde per luik de positie op de tekening. Bij elke volgende reiniging bespaar je dan zoektijd.

Het aantal luiken bepaalt ook je keuze voor apparatuur. Met een as van 30 meter overbrug je met DC4 kanaalreiniger een flink stuk kanaal tussen twee openingen, ook door verticale delen en bochten van 90 graden, bij kanalen van 100 tot 600 mm.

In welke volgorde reinig je een compleet ventilatiesysteem?

Praktijkadvies, geen normvoorschrift. Er is geen vaste volgorde die een norm voorschrijft. Onderstaande werkwijze is een logische opbouw die voorkomt dat los vuil in al gereinigde delen terechtkomt. Stem hem altijd af op het systeem dat je voor je hebt.

1. Inventariseren: tekening, luikposities, kanaalmaten, kanaalmateriaal en het aantal roosters en ventielen vastleggen.
2. Nulmeting en foto's: camerabeelden of foto's per sectie, zodat je na afloop kunt vergelijken.
3. Installatie uit en vergrendelen: en roosterstanden noteren voordat je iets losneemt.
4. Afsluiten en onderdruk: het te reinigen deel afsluiten en continu onder onderdruk houden met een afzuigunit, met afsluitkappen luchtkanaal om de rest van het systeem te beschermen.
5. Kanalen per deel reinigen: werk in de richting van je afzuigpunt, zodat los vuil naar de afzuiging beweegt en niet terug in schone delen.
6. LBK, kleppen en dempers: handmatig afwerken, inclusief bodem en ventilatorsectie.
7. Roosters en ventielen: reinigen en in de genoteerde stand terugzetten.
8. Filters als laatste vervangen: een nieuw filter dat al het stof van de reiniging vangt, is weggegooid geld.
9. Eindcontrole en rapport: nameting, foto's en werkbon.

Meer achtergrond over toegestane methoden en meetmethoden vind je bij de normen voor luchtkanaalreiniging.

Welke apparatuur past bij elk deel van het ventilatiesysteem?

Een systeem in een bedrijfspand heeft vaak hoofdkanalen, aftakkingen en kleine eindkanalen naar ventielen. Daar past geen enkele machine perfect op. Kijk daarom naar het hele assortiment luchtkanaal reinigen gereedschap en kies per kanaaltype.

Voor korte eindkanalen werkt PD4 luchtkanaal reiniger vaak sneller dan een grote machine opbouwen. In smalle kanalen met veel bochten zie je met de Intelligent Airnozzle via de camera meteen of een hoek schoon is. Let bij kanaalplaat van glasvezel op: de EPA adviseert daar zachte borstels.

Hoe vaak inspecteer je een ventilatiesysteem in een bedrijfspand?

Een wettelijke reinigingstermijn voor kantoren en bedrijfspanden bestaat in Nederland niet. Het Arbobesluit art. 6.2 vraagt wel dat luchtverversingsinstallaties altijd bedrijfsklaar zijn en dat er voldoende niet-verontreinigde lucht op de werkplek is. Voor de planning gebruik je dus referenties:

Inspectie is iets anders dan reiniging: je reinigt pas als de inspectie dat nodig maakt. Een praktische route is een vaste inspectiecyclus met camera en meting, en reiniging per sectie op basis van de uitkomst. Meer over termijnen lees je bij het interval voor ventilatiekanalen. Voor de situatie in kantoren is er een aparte gids over ventilatie in bedrijfspanden.

Leveranciers van luchtbehandelingskasten of van reinigingsapparatuur?

Wie zoekt op leveranciers van luchtbehandelingskasten, vindt fabrikanten en groothandels die de LBK zelf maken en verkopen. Dat is een andere markt dan die van reinigingsapparatuur. De LBK-fabrikant levert de kast, de onderhoudsinstructie en vaak de filters. Een leverancier van reinigingsapparatuur levert de borstelmachines, perslucht-mondstukken, afsluitmiddelen en afzuigunits waarmee je de kast en de kanalen schoonmaakt.

• Vragen over vervangende onderdelen, filtermaten of de onderhoudsvoorschriften van de kast stel je aan de fabrikant van de installatie.
• Vragen over welke machine bij welke kanaaldiameter past, stel je aan de leverancier van luchtkanaalreinigingsapparatuur.
• Vragen over het reinigingsvoorschrift van een WTW-wiel of batterij: eerst de documentatie van de LBK-fabrikant raadplegen.

Lamers Reinigingstechniek valt in de tweede groep: het familiebedrijf levert al meer dan 50 jaar professionele reinigingsapparatuur, waaronder de Danduct Clean-machines voor luchtkanalen.

Ventilatiesystemen schoonmaken naast werkplaatsafzuiging

In veel bedrijfspanden hangt naast de comfortventilatie ook een aparte installatie voor proces- of stofafzuiging. Dat zijn twee verschillende systemen met andere risico's: bij stofafzuiging speelt brandbaar stof, bij comfortventilatie vooral hygiëne en luchthoeveelheid. Neem ze apart op in je werkomschrijving. Voor de tweede groep is er de gids over afzuiginstallaties in werkplaatsen reinigen.

Fictief voorbeeld: een technische dienst van een kantoorpand met drie verdiepingen plant de reiniging per verdieping, steeds op een vrijdagmiddag. Per sectie gaan de ventielen dicht met schuimkappen, het deel komt onder onderdruk en de hoofdkanalen gaan met een roterende borstel. De korte aftakkingen worden met een boormachine-aangedreven reiniger gedaan. Pas na de laatste verdieping krijgt de LBK nieuwe filters.

Wil je weten welke set voor jouw werkzaamheden past? Vraag via het formulier een offerte luchtkanaal reiniger of advies over de juiste machine.