Luchtkanalen afsluiten en afzuigen tijdens het reinigen

Waarom luchtkanalen afsluiten en afzuigen in plaats van alleen reinigen?

Een borstel of persluchtmondstuk maakt vuil los. Dat is de bedoeling, maar het stof moet ergens heen. Reinigingsbedrijven wijzen erop dat onderdruk verspreiding van vuil voorkomt. Een Amerikaans reinigingsbestek van de University of Maryland, dat voor de controle achteraf verwijst naar de vacuümtest van NADCA, eist dat elk te reinigen deel continu onder onderdruk staat met afzuigunits.

Ook de Nederlandse regels sluiten daarop aan. Arbobesluit artikel 4.5, over werken met gevaarlijke stoffen, bepaalt dat bij afvoer van verontreinigde lucht tegelijk voldoende schone lucht moet worden toegevoerd. En artikel 6.2 vraagt voldoende niet-verontreinigde lucht op de arbeidsplaats. Wie in een bezet gebouw kanalen reinigt zonder containment, zet collega's in het stof.

De Amerikaanse brancheorganisatie NADCA behandelt in haar standaard ACR 2025 ook containment, onderdruk, reinigingsmethoden en verificatie van de reinheid. Afsluiten en afzuigen is dus geen extraatje, maar onderdeel van het vak.

Welke afsluitballonnen en ventielkappen heb je nodig?

Danduct Clean, de fabrikant van de machines die Lamers levert, heeft verschillende accessoires om kanalen en openingen dicht te zetten.

Bron: Danduct Clean, accessories, peildatum 6-10-2026. De groep afsluitkappen bij Lamers sluit hierop aan. Welke maten en aantallen je nodig hebt, hangt af van je kanaaldiameters en het aantal roosters per tracé.

Hoe sterk moet de afzuiging filteren: HEPA of niet?

Dat hangt af van waar de afgezogen lucht naartoe gaat. Het genoemde reinigingsbestek van de University of Maryland eist een HEPA-filter van 99,97% bij 0,3 µm als de afzuigunit binnen het gebouw uitblaast. De Amerikaanse EPA zegt het korter: voer het stof af via een HEPA-filter of naar buiten.

Let op het verschil tussen Alimento en TNO: de ene bron noemt HEPA, de andere vindt een M-filter voldoende voor bakkerijen. Kies bij twijfel de strengere variant en overleg met je preventiemedewerker. Danduct Clean heeft VT-afzuigventilatoren met slangen en filtratie. Welke unit bij jouw kanalen past, vraag je Lamers.

Hoe richt je onderdruk en afsluiting stap voor stap in?

1. Schakel de installatie uit of zet het tracé buiten bedrijf, in overleg met de technische dienst.
2. Bepaal het tracé. Kies een stuk kanaal tussen twee logische punten, bijvoorbeeld tussen twee openingen.
3. Zet de afsluitballon aan de kant waar het schone deel van het systeem begint.
4. Dek alle roosters af in het tracé met schuimkappen, zodat de ruimte niet meedoet.
5. Sluit de afzuigunit aan op een opening aan het andere eind en zet het tracé onder onderdruk.
6. Controleer de onderdruk voordat je begint: lucht moet het kanaal in stromen, niet eruit.
7. Reinig met borstel of perslucht richting de afzuiging.
8. Laat de afzuiging nadraaien, haal pas daarna de kappen en ballon weg en ga naar het volgende tracé.

Een Eurovent-aanbeveling noemt inspectieopeningen op maximaal 10 meter afstand of na niet meer dan twee bochten van 45 graden of meer. Dat geeft je ook een praktische lengte per tracé. De volledige aanpak van inspectie tot oplevering staat in het luchtkanalen professioneel schoonmaken.

Welke reinigingsmachine combineer je met afsluiten en afzuigen?

Afsluiten en afzuigen werkt met elke reinigingsmethode, maar de opstelling verschilt een beetje.

• Met een borstelmachine: de DC4 luchtkanaal reiniger reinigt tot 30 meter. Zorg dat je afzuiging aan het eind van dat bereik zit, zodat het vuil die kant op gaat.
• Met perslucht: de persluchtmondstuk met camera blaast veel lucht het kanaal in. De afzuiging moet die extra lucht aankunnen, anders verdwijnt de onderdruk.
• Met een boormachine-reiniger: bij korte kanalen met een de compacte PD4 kanaalreiniger zijn de tracés kort, maar ook daar wil je een kap op het rooster en afzuiging op de opening.

Kies de borstel op het kanaalmateriaal, zie luchtkanaal reinigen met een borstel. Alle machines en accessoires samen vind je bij luchtkanaal reinigingsapparatuur.

Afsluitkappen en afzuiging per gebouwtype: waar let je op?

Voedselindustrie. De NVWA vraagt om luchtstromen van besmette naar schone ruimten te vermijden. Plaats je afzuiging zo dat je nooit lucht uit een vuile zone naar een schone zone trekt. Meer bij luchthygiëne in de foodsector.

Bakkerijen. Meelstof is het grote risico. TNO noemt dat een stofexplosie mogelijk is boven 60 g/m3 fijn stof zoals meel, en dat in EX-zones ATEX-gecertificeerde stofzuigers nodig zijn. Kies dus apparatuur die voor die zone geschikt is.

Zorg. Een richtlijn voor operatiekamers vraagt een luchtbeheersplan met technisch beheer, onderhoud en periodieke controle. Werkzaamheden aan kanalen horen daarin te passen, inclusief afspraken over containment.

Kantoren en scholen. Hier wordt vaak gewerkt terwijl het gebouw in gebruik is. Goede ventielkappen en een stille, goed filterende afzuigunit maken het verschil tussen geen klachten en een kantoor vol stof.

Hoe toon je aan dat het kanaal na afzuigen echt schoon is?

Afsluiten en afzuigen zorgt dat het vuil weg gaat, maar je wilt ook laten zien dat het weg is. Het bestek van de University of Maryland noemt twee methoden: een vergelijking van het oppervlak en de gravimetrische vacuümtest van NADCA. Daarbij zuig je een vast oppervlak af en weeg je het verzamelde stof.

In Europa geeft EN 15780, in 2025 herzien, reinheidsklassen en de beoordeling van het reinigingsresultaat. Volgens vakpublicaties gelden stofgrenzen van 0,6, 3,0 en 4,5 g/m2 voor de klassen hoog, midden en laag. Die cijfers komen uit secundaire bronnen, niet uit de norm zelf. Meer over normen en klassen bij EN 15780 en VDI 6022.

Danduct Clean heeft daarnaast inspectiecamera's en stofmeetapparatuur. Wil je advies over de juiste combinatie van afzuiging, kappen en meetmiddelen, contact met Lamers is de snelste route.